در اينكه در اين گونه موارد مراد از عدالت چيست ، كلمات فقها مختلف است . شكى نيست كه عدالت با ارتكاب گناه كبيره و يا اصرار بر صغيره ، بدون آنكه توبه‌اى صورت گرفته باشد ، تحقق نمىيابد و اگر پيش از آن عادل بوده با ارتكاب گناه زوال مىيابد . اينك با توجه به اين نكته ، به نقل كلمات فقها در تعريف عدالت - كه برخى تا پنج تعريف ذكر كرده‌اند - مىپردازيم : 1 . عدالت عبارت است از كيفيتى نفسانى يا هيئتى راسخ در انسان يا حالتى نفسانى يا ملكه‌اى - با اختلاف تعبيرها - كه انسان را بر ملازمت تقوا يا تقوا و مروّت برمىانگيزاند . بنابر اين تعريف ، عدالت صفتى نفسانى خواهد بود . 5 اين قول به مشهور متأخران ، بلكه مشهور فقيهان نسبت داده شده است . 6 2 . عدالت عبارت است از ترك گناه ؛ اعم از كبيره و صغيره يا ترك كبيره و عدم اصرار بر صغيره . بنابر اين تعريف ، عدالت ، استقامت فعلى - نه نفسانى - در افعال و تروك است ؛ خواه منشأ آن ملكه باشد يا نه . 3 . عدالت عبارت است از ترك گناهان يا خصوص گناهان كبيره كه از ملكهء نفسانى ناشى مىشود . بنابر اين تعريف ، عدالت نه صرف صفتى نفسانى است و نه صرف استقامت عملى ؛ بلكه آميزه‌اى از آن دو مىباشد ؛ يعنى استقامت عملى ناشى از استقامت نفسانى . معناى دوم و سوم به ظاهر كلمات برخى نسبت داده شده است . 7 4 . عدالت ؛ يعنى اسلام با آشكار نشدن فسقى در بيرون . 8 بنابر اين ، هر مسلمانى كه از او فسقى ديده نشود ، عادل به شمار مىرود . 5 . عدالت عبارت است از حسن ظاهر ؛ يعنى آراستگى ظاهرى از جهت پايبندى به احكام شرع مقدس ( - - ) حسن ظاهر ) . اين تعريف به اكثر قدما نسبت داده شده است . 9 برخى ، تعريف اول و سوم را يكى دانسته‌اند . 10 بعضى گفته‌اند : دو قول آخر ، در حقيقت دو ديدگاه متفاوت در معناى عدالت نيست ؛ بلكه دو روش براى شناخت عدالت فرد است . 11